Energie­besparings­plicht en verlichting: wat moet u doen?

In scholen, zorginstellingen en kantoren brandt het licht vaak de hele dag. Valt uw locatie onder de energiebesparingsplicht? Dan moet u besparende maatregelen nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Voor verlichting is precies vastgelegd wanneer dat zo is. Hier leest u of de plicht voor u geldt en wat u moet doen.

Geldt de plicht voor u?

De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven en maatschappelijke instellingen. Dus ook voor scholen en zorginstellingen. Het gaat om het energiegebruik per locatie. Volgens RVO valt u eronder vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar.

• Het gaat om de hele locatie. Staan er meerdere gebouwen op één locatie? Dan telt u het gebruik van al die gebouwen bij elkaar op.
• U kijkt naar een representatief jaar. Dat is het meest recente jaar dat normaal was. Zelf opgewekte stroom, bijvoorbeeld van zonnepanelen, telt mee.
• Woningen tellen niet mee. Een gebouw met een woonfunctie valt niet onder de plicht. Bij een zorgcomplex met woningen geldt de plicht dus niet voor die woningen.
• Ook met een omgevingsvergunning. Bedrijven met een omgevingsvergunning voor milieu vallen sinds 1 juli 2023 ook onder de plicht.

Uw verbruik vindt u op het jaaroverzicht van uw energieleverancier. Twijfelt u, gebruik dan de Wetchecker energiebesparing van RVO.

Wat moet u doen?

De informatieplicht

Valt u onder de plicht, dan rapporteert u eens in de vier jaar welke maatregelen u heeft genomen. Dat doet u via het eLoket in Mijn RVO, met eHerkenning. U kunt ook iemand machtigen om het voor u te doen. De vorige ronde sloot op 1 december 2023. Volgens RVO is de volgende uiterste datum 1 december 2027. Heeft u in 2023 niet gerapporteerd? Dan vraagt RVO u dat zo snel mogelijk alsnog te doen.

De onderzoeksplicht

De onderzoeksplicht geldt pas vanaf 10 miljoen kWh of 170.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar, en alleen voor bepaalde activiteiten. Ze gaat niet over het gebouw. Voor de meeste scholen, zorginstellingen en kantoren telt dus de informatieplicht.

Welke verlichtings­maatregelen zijn verplicht?

U hoeft niet zelf uit te rekenen wat binnen vijf jaar terugverdient. Daarvoor is de Erkende Maatregelenlijst energiebesparing (EML) van RVO. Elke maatregel heeft een voorwaarde. Vaak is dat een aantal branduren per jaar: het aantal uren dat het licht aan is. Boven dat aantal is de maatregel verplicht. Soms geldt ook een technische voorwaarde, bijvoorbeeld dat het armatuur geschikt is voor een ledbuis.

Voor binnenverlichting zijn dit de maatregelen die het vaakst voorkomen:

Code	Maatregel	Wanneer verplicht
GF1	Licht automatisch schakelen, zodat het buiten gebruikstijden niet onnodig brandt, bijvoorbeeld met aanwezigheidsdetectie of tijdschakeling	Altijd; RVO noemt geen voorwaarden
GF2	TL8-buizen vervangen door ledbuizen	Bij meer dan 1.600 branduren per jaar, als het armatuur geschikt is
GF3	TL5-buizen vervangen door ledbuizen	Bij meer dan 6.100 branduren per jaar, als het armatuur geschikt is
GF4	Gloei-, halogeen- en spaarlampen vervangen door ledlampen	Bij meer dan 600 branduren per jaar, als de lamp één op één te vervangen is
GF6	Montagebalken en lichtlijnen met TL8-buizen vervangen door ledarmaturen	Bij meer dan 3.100 branduren per jaar
GF14	Inbouwarmaturen in het plafond met TL8-buizen vervangen door ledarmaturen	Geen urengrens; volgens RVO niet als losse ingreep, wel bij een geschikt moment zoals een verbouwing
GF15	Vluchtwegsignalering met TL8-buizen of spaarlampen vervangen door ledarmaturen	Altijd; deze armaturen branden continu

De lijst bevat ook maatregelen voor spots, wandarmaturen, gasontladingslampen en buitenverlichting.

Ter vergelijking: 1.600 branduren is 40 weken van 40 uur. In een school of kantoor waar het licht op werkdagen de hele dag aan is, zit u daar al snel boven.

Neemt u een maatregel van de lijst niet? Dan moet u iets anders doen dat minstens evenveel bespaart. Lukt dat niet, dan moet u alle maatregelen nemen die in uw situatie binnen vijf jaar terugverdienen.

Wilt u meer weten over ombouwen naar ledbuizen of vervangen door nieuwe armaturen? Lees dan ons artikel Tl-verlichting vervangen door led.

De regels gaan waarschijnlijk veranderen

Het Rijk wil de terugverdientijd verlengen van vijf naar zeven jaar. Er gaan dan meer maatregelen onder de plicht vallen, en de lijst wordt bijgewerkt. Op 1 september 2026 is het ontwerpbesluit aan de Eerste Kamer voorgelegd. Beoogde ingangsdatum is 1 juli 2027. De drempels blijven gelijk. Zolang het besluit niet is vastgesteld, geldt de termijn van vijf jaar.

Wat als u niets doet?

De gemeente is meestal het bevoegd gezag. Bij complexe bedrijven is dat de provincie. In de praktijk voert de omgevingsdienst het toezicht uit. Zij beoordeelt uw rapportage en kan langskomen. Voldoet u niet aan de plicht, dan kan de omgevingsdienst handhaven, uiteindelijk met een dwangsom.

Meestal begint het met een vraag of een gesprek. Een goed overzicht van uw verlichting, met per ruimte de branduren, maakt dat gesprek een stuk eenvoudiger.

Hoe Lumenlight helpt

Wij doen een gratis verlichtingsscan. Per ruimte brengen we de verlichting en de branduren in kaart en rekenen we de terugverdientijd uit. Met dat overzicht kunt u zelf, of uw adviseur, nagaan welke erkende maatregelen voor uw locatie gelden.

In onze projecten ligt de terugverdientijd vaak tussen 1 en 3 jaar. Dat is een ervaringsgetal en geen belofte. Het hangt af van uw huidige verlichting, de branduren en uw stroomprijs.

Lees hoe we werken op onze werkwijze. Bekijk voor welke gebouwen we werken bij toepassingen. Of neem contact op voor een afspraak.

Meer lezen bij de overheid

• RVO: energiebesparingsplicht
• RVO: informatieplicht energiebesparing
• IPLO: ontwikkelingen energiebesparingsplicht 2027

Bronnen: RVO, IPLO en Eerste Kamer, geraadpleegd op 15 oktober 2026.