Tl-verlichting vervangen door led: ombouwen of vervangen?

In veel scholen, zorginstellingen en kantoren hangt nog tl-verlichting. Die brandt vaak lang, in gangen, lokalen en werkruimtes. Sinds 2023 mogen de meeste tl-buizen in de EU niet meer als nieuw product worden verkocht. U krijgt dus vroeg of laat met de overstap te maken. In dit artikel leest u wat de regels zijn. U leest ook wanneer ombouwen volstaat en wanneer nieuwe armaturen verstandiger zijn. En wat de energiebesparingsplicht van u vraagt.

Waarom nu: het verbod op tl-buizen

Tl-buizen bevatten kwik. Daarom verbieden de Europese landen de meeste fluorescentielampen. Volgens de Rijksoverheid geldt het volgende:

• Sinds 24 februari 2023 zijn buizen met een diameter groter dan 28 mm uit de handel. Dat is bijvoorbeeld de T12.
• Sinds 24 augustus 2023 geldt dat ook voor buizen van 9 tot en met 17 mm (T5) en van 17 tot en met 28 mm (T8).

Wat betekent dat voor uw gebouw?

• Uw huidige verlichting mag blijven branden. Er is geen verbod op gebruik.
• Bestaande voorraad mag nog verkocht worden. Groothandels en winkels mogen hun voorraad uitverkopen.
• Reservebuizen worden schaarser. Nieuwe aanvoer is er niet. Of fabrikanten tl-buizen als reserveonderdeel blijven leveren, is volgens de Rijksoverheid nog niet bekend.
• Er zijn uitzonderingen. Lampen voor noodverlichting en UV-lampen vallen bijvoorbeeld niet onder het verbod.

Voor wie een gebouw beheert, telt vooral het derde punt. Wie wacht tot de buizen op zijn, moet straks snel vervangen. Dan kiest u het moment niet meer zelf. En ook niet de oplossing.

Ombouwen of vervangen?

Er zijn twee routes. Beide kunnen goed zijn. Het hangt af van de staat van uw armaturen en van hoe lang het licht brandt.

Ombouwen: een ledtube in de bestaande armatuur

Bij ombouwen vervangt u alleen de buis door een ledtube. Het armatuur blijft hangen. Dat gaat snel en de investering is laag. Wel zijn er vier aandachtspunten.

1. Het armatuur moet geschikt zijn. Dat is een harde voorwaarde van RVO. De installateur beoordeelt of het armatuur technisch in orde is. En of het nog lang genoeg meegaat om ombouwen zinvol te maken.
2. Pas zo weinig mogelijk aan. De eenvoudigste ombouw is de buis en de starter vervangen. Het voorschakelapparaat blijft zitten. Dan blijft de CE-markering van de fabrikant geldig.
3. Aanpassingen aan de bedrading hebben gevolgen. Haalt de installateur het voorschakelapparaat weg of past hij de bedrading aan? Dan vervalt de CE-markering. Het armatuur moet dan opnieuw gekeurd worden en de installateur is aansprakelijk. Volgens RVO vervalt dan ook het kwaliteitskeurmerk dat verzekeraars eisen. Vraag dus altijd hoe er wordt omgebouwd.
4. Het licht valt anders. Een tl-buis geeft rondom licht. Een ledtube straalt vooral naar beneden. Het armatuur en de reflector zijn ontworpen voor tl. Laat daarom controleren of er genoeg licht op het werkvlak komt.

Sommige fabrikanten van armaturen leveren een ombouwset waarbij de CE-markering behouden blijft. Dat is een nette tussenweg.

Vervangen: nieuwe ledarmaturen

Bij vervangen gaat het hele armatuur eruit. Er komt een ledarmatuur voor terug. RVO noemt dit als alternatief voor ombouwen. Het kost meer, maar u krijgt er ook meer voor terug:

• Het armatuur is ontworpen voor led. Lichtopbrengst en lichtverdeling kloppen daardoor.
• U kunt een sensor laten inbouwen. Die schakelt het licht uit als er niemand is, of dimt bij voldoende daglicht. Licht dat uit is, verbruikt niets.
• Met DALI kunt u armaturen per groep regelen en dimmen.
• Er is geen vraag over CE-markering of aansprakelijkheid na ombouw.

Er is ook een nadeel. Bij veel ledarmaturen zit de lichtbron vast in het armatuur. Gaat die kapot, dan vervangt u meestal het hele armatuur.

Wanneer kiest u wat?

Zijn de armaturen heel, schoon en niet te oud? En is er niets mis met de lichtverdeling? Dan is ombouwen een redelijke keuze.

Zijn de armaturen vergeeld, beschadigd of aan het eind van hun leven? Of brandt het licht lang in ruimtes waar niet altijd iemand is, zoals gangen, toiletten, trappenhuizen en parkeergarages? Dan levert vervangen met een sensor meestal meer op. Vaak is een combinatie het verstandigst: ombouwen waar het kan, vervangen waar het meer oplevert.

Wat levert het op?

Dat hangt af van drie dingen: het vermogen van uw huidige verlichting, het aantal branduren en uw stroomprijs. Met een sensor telt ook mee hoe vaak een ruimte leeg is.

In onze projecten ligt de terugverdientijd vaak tussen 1 en 3 jaar. Dat is een ervaringsgetal en geen belofte. Voor uw gebouw rekenen we het uit met uw eigen gegevens. We geven 5 jaar garantie op de ledlichtbronnen die we plaatsen.

Energie­besparings­plicht: wat vraagt de wet?

De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven en maatschappelijke instellingen, zoals scholen en zorginstellingen. Hij geldt per locatie vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar. U moet dan alle energiebesparende maatregelen nemen die zich in vijf jaar of minder terugverdienen. Eens in de vier jaar rapporteert u daarover. De laatste ronde sloot op 1 december 2023.

De Erkende Maatregelenlijst (EML) helpt u om te bepalen wat verplicht is. Voor tl-verlichting zijn dit de belangrijkste maatregelen:

Code	Maatregel	Wanneer verplicht
GF2	Vervang TL8-buizen door ledbuizen	Bij meer dan 1.600 branduren per jaar en armaturen die geschikt zijn voor ledbuizen
GF3	Vervang TL5-buizen door ledbuizen	Bij meer dan 6.100 branduren per jaar en armaturen die geschikt zijn voor ledbuizen
GG1	Vervang armaturen met TL8-buizen voor buitenverlichting door ledarmaturen	Buitenverlichting; RVO noemt geen extra voorwaarden
GF1	Zorg dat verlichting buiten gebruikstijden niet onnodig brandt	Bijvoorbeeld met aanwezigheidsdetectie of tijdschakeling

Ter vergelijking: 1.600 branduren is 40 weken van 40 uur. Brandt het licht in uw gebouw op werkdagen de hele dag? Dan zit u daar al snel boven.

Let op: de regels gaan waarschijnlijk veranderen. Het Rijk wil de terugverdientijd verlengen van vijf naar zeven jaar en de maatregelenlijsten bijwerken. Volgens IPLO is dat op dit moment nog een voorstel, met 1 juli 2027 als beoogde datum. Controleer bij RVO wat er voor uw locatie geldt.

Wat gebeurt er met de oude buizen?

Zolang een tl-buis heel is, is hij veilig. Maar vanwege het kwik hoort hij niet bij het restafval. Lampen worden in Nederland ingezameld door Wecycle. Dat doet Wecycle namens alle producenten en importeurs. Voor bedrijven is inleveren of laten ophalen gratis.

Volgens LightRec, de stichting van lampproducenten, is oude verlichting voor meer dan 90 procent te recyclen. Wij voeren de oude lampen af via Wecycle. Daar hoeft u zelf niets voor te regelen, en het kost u niets.

Gratis verlichtingsscan

Wilt u weten of ombouwen of vervangen in uw gebouw het meest oplevert? Wij doen een gratis verlichtingsscan. We brengen de armaturen, branduren en besparing in kaart. U krijgt een advies per ruimte, met een berekening van de terugverdientijd.

Lees hoe we werken op onze werkwijze. Bekijk voor welke gebouwen we werken bij toepassingen. Of neem contact op voor een afspraak.

Bronnen: Rijksoverheid, RVO, IPLO en Wecycle, geraadpleegd op 23 oktober 2026.